ANALIZA PRAWNA

Prawa i obowiązki związane z zbyciem rzeczy lub praw w drodze darowizny
Istotne dla analizy stosunków zachodzących pomiędzy darczyńcą, a obdarowanym w przypadku gdy jest to osoba prawna, jest to, jaki rodzaj działalności gospodarczej prowadzi obdarowany.

I. Odliczenie od podstawy opodatkowania
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt. 1 PDOPR osobom prawnym przekazującym w drodze darowizny rzeczy lub prawa:

• na cele określone w art. 4 DPPW organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 DPPW
• na cele kultu religijnego,

przysługuje prawo pomniejszenia podstawy opodatkowania o kwotę darowizny, przy czym łączna kwota odliczeń z tytułu darowizn nie może przekroczyć 10% ustalonego dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania. Jednakże odliczeniu nie podlegają darowizny przekazane na rzecz osób fizycznych, a także na rzecz jednostek prowadzących działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5%, oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali, lub handlu tymi wyrobami.

Z przytoczonego powyżej przepisu art. 18 ust. 1 pkt 1 PDOPR wynika, iż aby można było dokonać odliczenia od dochodu darowizny, musi ona spełniać następujące warunki:

• być przekazana na cele określone w art. 4 DPPW,
• obdarowanym musi być organizacja określona w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy prowadząca działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych.

Katalog zawarty w art. 4 ust. 1 DPPW zawiera 24 cele pożytku publicznego, wśród których znajdują się zadania w zakresie:

• pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób;
• zapewnienia zorganizowanej opieki byłym żołnierzom zawodowym, którzy uzyskali uprawnienie do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, inwalidom wojennym i wojskowym oraz kombatantom;
• działalności charytatywnej;
• podtrzymywania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej;
• działalności na rzecz mniejszości narodowych;
• ochrony i promocji zdrowia;
• działania na rzecz osób niepełnosprawnych;
• promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy;
• upowszechniania i ochrony praw kobiet oraz działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn;
• działalności wspomagającej rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości;
• działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych;
• nauki, edukacji, oświaty i wychowania;
• krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży;
• kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji;
• upowszechniania kultury fizycznej i sportu;
• ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego;
• porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania patologiom społecznym;
• upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa;
• upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działa wspomagających rozwój demokracji;
• ratownictwa i ochrony ludności;
• pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą;
• upowszechniania i ochrony praw konsumentów;
• działań na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami;
• promocji i organizacji wolontariatu;
• działalności wspomagającej technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe oraz podmioty.

Niezbędnym także do zachowania warunkiem uprawniającym do skorzystania z odliczenia od dochodu przekazanej darowizny są wymogi co do statusu beneficjenta, a mianowicie organizacji, o której mowa w art. 3 ust. 2 i 3 DPPW. Organizacje wymienione w tych przepisach to:

• organizacje pozarządowe (o charakterze społecznym), tj. osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia, nienależące do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku,
• stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego,
• kościelne osoby prawne i kościelne jednostki organizacyjne.

Zatem zakres ulgi przewidzianej w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 1 PDOPR, związanej z darowiznami na rzecz organizacji pozarządowych nie uzależnia dokonania odliczenia od posiadania przez obdarowaną organizację formalnego statusu organizacji pożytku publicznego. Istotne jest, aby jednostka obdarowana prowadziła działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych i nie była jednostką sektora finansów publicznych.

W świetle powyższego, jeżeli jednostka obdarowana będzie spełniała w/w kryteria, darowizna przekazana na jej rzecz, o ile będzie miała charakter świadczenia nieekwiwalentnego i zostanie prawidłowo udokumentowana, będzie podlegała odliczeniu od dochodu przed opodatkowaniem do wysokości kwoty stanowiącej maksymalnie 10% dochodu darczyńcy.

Analogiczna uregulowanie zawiera ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jedyną różnicą jest większe ograniczenie możliwości odliczenia przekazanych darowizn. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt. 5 PDOF, łączna kwota odliczeń z tytułu darowizn nie może przekroczyć kwoty stanowiącej 6% dochodu, z tym że, tak jak w przypadku PDOPR, odliczeniu nie podlegają darowizny przekazane na rzecz osób fizycznych, a także na rzecz jednostek prowadzących działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5%, oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali, lub handlu tymi wyrobami

Jak wynika z interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 2007 roku (sygn. ITPB1/423-21/07/RS) można odliczyć darowiznę na niepubliczną szkołę wyższą, jeżeli tylko spełnia w/w kryteria.

II. Koszty uzyskania przychodów
Wskazać także należy, że zarówno PDOF jak i POPR nie uznają za koszty uzyskania przychodów jakichkolwiek darowizn, za wyjątkiem kosztów wytworzenia lub ceny nabycia produktów spożywczych przekazanych na rzecz organizacji pożytku publicznego w rozumieniu DPPW, z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje. PDOPR zawiera ponadto wyjątek, zgodnie z którym za koszty uzyskania przychodów uznaje się darowizny pomiędzy spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową a także wpłaty na rzecz Polskiej Organizacji Turystycznej, której celem jest promocja Polski w zakresie turystyki w kraju i za granicą.

OBJAŚNIENIA
PDOF - ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
PDOPR - Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
DPPW - Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie